Nie tylko my dla nich, ale i oni dla siebie

W pracy z seniorami łatwo wpaść w pułapkę myślenia o opiece jako o jednostronnym działaniu: my pomagamy, oni przyjmują wsparcie. Tymczasem doświadczenie Stowarzyszenia Kamienica 56 z Łodzi pokazuje coś odwrotnego: prawdziwa zmiana zaczyna się wtedy, gdy włączamy osoby starsze w codzienne funkcjonowanie placówki i pozwalamy im działać dla siebie oraz dla innych.

Od 2023 r. w naszej siedzibie przy ul. Pomorskiej 96a w Łodzi prowadzimy klub seniora metodą Montessori Senior dla kameralnej, 10-osobowej grupy seniorów. Łączymy osoby sprawne z takimi, którzy już mierzą się z zaburzeniami neuropoznawczymi na wczesnym etapie, co wymaga bardzo świadomego planowania środowiska i konsekwentnego trzymania się zasad metody.

Co zmienia wybór metody Montessori Senior? Korzyści dla seniorów

Wdrożenie metody Montessori Senior wymagało zmiany myślenia całego zespołu. Naszym celem nie było tworzenie kolejnej „instytucji”, lecz domu – miejsca współodpowiedzialności. Od początku stawiamy na sprawczość. Zamiast gotowego harmonogramu proponujemy „ramy dnia”, w których seniorzy wybierają aktywności, a nawet to, co wspólnie ugotujemy. W tej metodzie kluczowe jest zdanie: „Pomóż mi zrobić to samodzielnie”. Nie chodzi o to, by wyręczać, lecz by towarzyszyć – nawet jeśli oznacza to wolniejsze tempo pracy lub akceptowanie niedoskonałości efektów.

Seniorzy współtworzą przestrzeń – dbają o ogród, przygotowują posiłki, planują wydarzenia. Dzięki temu przestają być odbiorcami usług, a stają się gospodarzami swojego miejsca. To zmienia wszystko: postawę, samopoczucie, relacje. W praktyce widzimy, że przejmowanie odpowiedzialności – nawet za drobne zadania – wzmacnia orientację w czasie, poczucie celu i stabilizuje emocje. Zmiany neurodegeneracyjne spowalniają, o czym słyszymy od rodzin i opiekunów naszych seniorów.

Taka postawa daje jeszcze więcej – każdy z seniorów czuje się gospodarzem i członkiem naszej małej społeczności. Troszczą się o siebie, dopytują o nieobecnych, są wyczuleni na samopoczucie innych. To naturalnie buduje system wzajemnego wsparcia, który odciąża kadrę i zmniejsza ryzyko zachowań trudnych.

Korzyści dla zespołu Kamienicy 56

Podmiotowość, jaką daje Montessori Senior, to także korzyść dla kadry – opiekunowie i wolontariusze przestają być „nad” uczestnikami, a stają się ich partnerami. Zmiana roli personelu jest kluczowa: z wykonawców usług stają się facylitatorami procesów, co obniża napięcie i zwiększa satysfakcję z pracy. Efektem jest wspólnota oparta na szacunku i zaufaniu.

Stosowana przez nas metoda wymaga też konsekwentnego planowania przestrzeni, dostosowania narzędzi i stałego podnoszenia kompetencji zespołu. Ale efekty – większa samodzielność, lepsze relacje i prawdziwa radość życia także na jego późnym etapie – są tego warte.

Anna Wenerska-Dzieduch

Związana ze Stowarzyszeniem Kamienica 56; zajmuje się pozyskiwaniem finansowania, organizacją wydarzeń oraz projektów wspierających seniorów.